Marliz Frencken (b. 1955)
Zelfportret

Marliz Frencken kent een lange en veelzijdige carrière als kunstschilder. Zelf beschouwt zij haar solotentoonstelling Cruel Beauty in het MARTa Herford Museum (2007) als een van de hoogtepunten. Niet in de laatste plaats omdat zij daar werd uitgenodigd door Jan Hoet, destijds één van Europa’s meest invloedrijke curatoren, geroemd om zijn scherpe oog voor talent. Kijken naar en praten over kunst is voor Frencken een basale levensbehoefte. Zowel als schilder als als visionair verzamelaar laat zij zich al jaren inspireren door de kunstgeschiedenis, zonder ooit in slaafse navolging of clichématige verwijzingen te vervallen.
In Zelfportret (1999) is de kunstgeschiedenis nadrukkelijk aanwezig. Aan het einde van de jaren negentig vormt Henri Matisse (1869-1954) een belangrijke inspiratiebron voor Frencken. Alleen al in de weergave van haar gezicht herkennen we de vereenvoudigde, ritmische lijnvoering, de rhythmic sensuality die Matisse in de jaren dertig toepaste. Hoewel Frenckens kleurgebruik hier niet direct aan Matisse is ontleend, verraadt de manier waarop zij met kleur driedimensionaliteit creert, in plaats van met het traditionele clair-obscur contrast, een duidelijke verwantschap. Het werk leest daarmee als een subtiele verwijzing, zo niet een hommage, aan de Franse meester.
Een andere belangrijke Nederlandse meester wordt eveneens lichtvoetig geciteerd: René Daniëls. Het gewaad van Frencken is afgezet met strikjes, één van Daniëls’ bekendste motieven. Oorspronkelijk verbeeldden deze strikvormen voor Daniels perspectivische tentoonstellingswanden, maar gaandeweg gingen zij een vrijer, abstracter en autonomer leven leiden binnen zijn oeuvre.
De prominent aanwezige calla is in de schilderkunst vaker een geladen bloem, symbool voor elegantie, erotiek en kwetsbaarheid, begrippen die op vrijwel het gehele oeuvre van Frencken van toepassing zijn. Rechts in beeld staat een piano, het instrument dat centraal staat in de carrière van haar man, de muzikaal cabaretier Hans Liberg. Erotiek als vleselijke liefde wordt daarnaast letterlijk verbeeld in een stevig stuk rood vlees, terwijl de sinaasappel al sinds jaar en dag symbool staat voor overvloed en zintuiglijkheid.
Terug naar Zelfportret (1999). Voor intimi is het zonneklaar dat hier Marliz Frencken is geportretteerd. Maar waar de omliggende elementen — vlees, fruit, piano, calla — nadrukkelijk aanwezig en voluit “ingekleurd” zijn, blijft haar gezicht schetsmatig en ongedefinieerd. Dat contrast is niet alleen beeldbepalend, het versterkt ook de betekenislaag: de symboliek van de omringende objecten is associatief toepasbaarop die ene centrale figuur, de schilder zelf.
