Marwan Bassiouni (b. 1985)
New Dutch Views #6

Marwan Bassiouni fotografeert geen moskeeën; hij fotografeert de ruimte tussen werelden. In New Dutch Views #6 (2018) kijken we vanuit het interieur van een moskee naar het Amsterdam daarbuiten. Het raam fungeert daarbij niet alleen als architecturaal element, maar ook als mentale grens: tussen binnen en buiten, vertrouwdheid en vervreemding, waarneming en projectie. De foto nodigt de beschouwer uit om letterlijk en figuurlijk door de ruimte heen te kijken en daarmee ook naar de eigen blik op de wereld.
Bassiouni beschouwt zichzelf in de eerste plaats als fotograaf binnen een lange fotografische traditie. Enerzijds verwijst hij naar de fotografen van de Amerikaanse Farm Security Administration, zoals Dorothea Lange, Walker Evans en Gordon Parks, die sociale ongelijkheid en de gevolgen van de Great Depression documenteerden. Anderzijds voelt hij zich verwant met de Color Movement van fotografen als William Eggleston en Stephen Shore, die vanaf de jaren zeventig het alledaagse leven met een nieuwe aandacht voor kleur, compositie benaderden. In Bassiouni’s werk komen die twee tradities samen: maatschappelijke observatie enerzijds en een grote aandacht voor vorm, licht en techniek anderzijds.
Die gelaagdheid weerspiegelt ook zijn eigen achtergrond. Bassiouni bezit de Zwitserse, Egyptische en Amerikaanse nationaliteit en woont inmiddels al jarenlang met zijn gezin in Nederland, waarmee hij zich eveneens sterk verbonden voelt. Het bewegen tussen verschillende culturele werkelijkheden vormt daardoor niet alleen het onderwerp van zijn werk, maar ook een wezenlijk onderdeel van zijn persoonlijke perspectief.
De fotografie oogt bedrieglijk vanzelfsprekend, maar is technisch zorgvuldig opgebouwd. Elke afbeelding bestaat in feite uit twee opnames: één gericht op het moskee-interieur en één op het landschap daarachter. De camera kan beide ruimtes immers niet gelijktijdig met dezelfde scherpte registreren. Toch vermijdt Bassiouni iedere vorm van artificiële perfectie. Subtiele details — een smalle strook plafond, een wandlamp of kleine onregelmatigheden — blijven zichtbaar. Zulke elementen fungeren als sporen van de werkelijkheid en benadrukken dat de kunstenaar, ondanks de technische constructie van het beeld, trouw wil blijven aan een fotografische waarheid.
Die waarheid ligt voor Bassiouni niet alleen in wat zichtbaar is, maar ook in de manier waarop beelden gelezen worden. Zijn werk raakt onvermijdelijk aan de perceptie van de islam in de westerse wereld en aan de spanning tussen nabijheid en onbekendheid. Dat hij in een vroeg stadium van zijn carrière het advies kreeg zich niet verder op de “moslimtour” te begeven, toont precies de gevoeligheid die zijn beelden blootleggen. Hoewel zijn kunstenaarsblik internationaal veel lof oogst, blijkt het werk in sommige contexten nog altijd maatschappelijke gevoeligheden te raken. Voor de kunstenaar zelf staat zijn geloof echter voor liefde, solidariteit en gemeenschap. Die vormen van schoonheid vastleggen en aan een groter publiek tonen is voor Bassiouni een wijze van belijden van zijn geloof.
Met het fotoboek New Dutch Views (2019), gepubliceerd naar aanleiding van zijn allereerste solotentoonstelling in het Fotomuseum Den Haag, kreeg deze reeks voor het eerst brede institutionele erkenning. Het boek, waarin dertig moskee-interieurs met uitzicht op het Nederlandse landschap zijn opgenomen, geldt inmiddels als een sleutelpublicatie binnen Bassiouni’s oeuvre. Onder verzamelaars van fotoboeken is New Dutch Views vandaag de dag bijzonder gezocht.
